Kościelna wykreślanka

• chrzcielnica: Chrzcielnica to zbiornik lub naczynie z wodą święconą, używane w świątyniach chrześcijańskich do udzielania sakramentu chrztu. Zawiera wodę święconą, którą człowiek jest ochrzczony i poprzez chrzest staje się chrześcijaninem.
• navikulář: Navikulář lub rzadziej naviculář (łac. navicularius) to ministrant, który podczas nabożeństw niesie łódeczkę z kadzidłem. W procesji wejściowej idzie po prawej stronie navikulára turiferarz niosący kadzielnicę, a za nimi krucyfer z krzyżem procesyjnym.
• patena: Patena (ze starořeckého πατήνα, przez łacinę patina, średniowieczną łacinę patena miska) to naczynie liturgiczne używane w kościołach chrześcijańskich podczas sprawowania Eucharystii. Ma zwykle kształt okrągłego talerzyka i jest najczęściej wykonana ze złota lub pozłacanego srebra. Czasem mianem pateny określa się także misę ofiarną. W Kościele rzymskokatolickim używa się dwóch rodzajów paten: pateny kielichowej oraz pateny do Komunii Świętej.
• luminum: Biała Sobota (łac. sabbatum sanctum, magnum lub luminum – czyli święta, wielka lub świetlista) to dzień w kalendarzu liturgicznym poprzedzający Niedzielę Wielkanocną, będący częścią Świętego Tygodnia – drugi dzień triduum paschalnego. Upamiętnia dzień, gdy Jezus spoczywał w grobie.
• hostie: Hostie (z łac. hostia – ofiara, zwierzę ofiarne) oznacza w tradycji chrześcijańskiej chleb przygotowany do sprawowania Eucharystii. Większość liturgii określa hostię po konsekracji jako „ciało Chrystusa”. Między poszczególnymi kościołami chrześcijańskimi nie ma zgody co do sposobu obecności Chrystusa podczas sprawowania Eucharystii.
• pyxida: Pyksyda (zwany także repositorium lub kustodia) to liturgiczny pojemnik używany w Kościele katolickim do przechowywania przemienionej (konsekrowanej) większej hostii do czasu wystawienia jej w monstrancji. W pyksydzie hostia jest umieszczona w lunuli, czyli zacisku z szlachetnego materiału (często złotego i zdobionego), w kształcie poziomo ułożonego półksiężyca, służącego do mocowania hostii w monstrancji. Pyksyda wykonana jest ze szlachetnego materiału, zwykle ma kształt okrągłej szkatułki na nóżce, a na jej szczycie znajduje się zwykle krzyżyk. Wnętrze pojemnika jest pozłacane, a na spodzie znajdują się szyny, do których wkłada się lunulę z przemienioną hostią. Pyksyda z przemienioną hostią jest przechowywana w tabernakulum w kościele. Dla podkreślenia szacunku wobec Eucharystii, pojemnik z hostią może chwycić jedynie ksiądz, diakon lub akolita.
• monstrancja: Monstrancja (z łac. monstrare – pokazywać, demonstrować), zwana także custodia, to ozdobna, przeszklona szkatułka na nóżce, wykonana ze szlachetnych metali (najczęściej ze złoconego srebra). Należy do świętych naczyń i sprzętów, czczonych na ołtarzach kościołów katolickich, zwanych po łacinie Vasa sacra. W najstarszych czasach (od około XII wieku) służyła do wystawiania relikwii świętych (łac. ostensio), była więc pierwotnie ostensorium – otwartym (przeszklonym lub wyposażonym w kryształ berylowy) relikwiarzem, zwanym też monstrantia pro reliquiis.
• błogosławieństwo: Błogosławieństwo (czyli benedykcja) to obrzęd religijny, podczas którego uroczyście prosi się Boga o błogosławieństwo dla określonych rzeczy, aby przyniosły ludziom dobro.
• Kropidło: Kropidło (Aspergillum) to liturgiczny przyrząd używany podczas oblewania wodą święconą. Zwykle wykonany jest z metalu, posiada rączkę oraz pustą, perforowaną główkę wypełnioną gąbką, którą zanurza się w wodzie święconej w aspersorium. Machając kropidłem, rozpryskuje się wodę święconą na przestrzeń lub na święte przedmioty. W niektórych regionach kropidło ma formę wiązki gałązek związanych razem.
• diakon: Diakon (z greckiego διάκονος, diakonos — sługa lub także kelner) w kościołach chrześcijańskich to osoba upoważniona do pełnienia służby o charakterze charytatywnym i administracyjnym. Aktywnie uczestniczy w nabożeństwach, czyta święte teksty, naucza religii i wykonuje podobne zadania. Do pełnienia tego urzędu musi być wyświęcony. W Kościele katolickim, prawosławnym, anglikańskim, starokatolickim i husyckim diakonat jest pierwszym stopniem sakramentu święceń.
• kielich: Kielich (łac. calix) ma dwa archetypy: krater — antyczne naczynie o dwóch uchwytach, różnej wielkości, przeznaczone do mieszania wina z wodą oraz do picia, oraz kielich winny na ozdobnej nóżce. W chrześcijaństwie kielich to ustalony termin oznaczający naczynie liturgiczne, czyli przedmiot używany podczas nabożeństwa. Kielich wypełniony winem według Ewangelii Jezus Chrystus podał swoim uczniom podczas Ostatniej Wieczerzy z słowami przyszłej modlitwy: „Bierzcie i pijcie z niego wszyscy…”.
• lódeczka: Łódeczka (łac. navicula) to w liturgii naczynie przeznaczone do przechowywania kadzidła, które kapłan dosypuje do kadzielnicy. Tradycyjnie łódeczki miały kształt kadłuba łodzi, obecnie często są okrągłe. Podczas nabożeństw łódeczkę z łyżeczką nosi ministrant zwany navikulariuszem.
• abak: Abakus lub abak jest częścią wyposażenia liturgicznego kościoła. Jest to stolik przeznaczony do przygotowania rzeczy do mszy świętej, zwykle umieszczony w prezbiterium, w pobliżu ołtarza. Najczęściej znajduje się przy ścianie po stronie epistoły (prawej stronie kościoła patrząc od ołtarza). Na abakusie może leżeć lniana tkanina i jest obsługiwany przez akolitów lub ministrantów. Mogą na nim znajdować się chleb i wino przed konsekracją, miska, patena, dzbanuszki i ręcznik do obmywania rąk (lavabo) itd. Hostie dla wiernych mogą być podczas liturgii przechowywane w cyborium lub pyksydze.
• dzbanuszki: Podczas katolickiej mszy używa się pary małych liturgicznych dzbanuszków na tacy — jeden służy do wody (często oznaczony literą A od łacińskiego „aqua” lub bez oznaczenia), a drugi do wina (z literą V od „vinum”). Kapłan nalewa z nich podczas liturgii wino i wodę do kielicha. Następnie modli się Psalm 26,6, zaczynający się słowem „lavabo” (umyję), i obmywa palce wodą z większego dzbanuszka, którą podaje mu ministrant na ręce. Do wycierania rąk służy mały ręcznik, którym dzbanuszki były przykrywane. Cały ten obrzęd nazywa się po łacinie „lavabo”, co przeniosło się również na nazwę ręcznika używanego podczas tego rytuału. Od roku 1968 obrzęd został uproszczony — kapłan modli się wtedy Psalm 51,4, czyli prośbę o przebaczenie swoich grzechów przed składaniem ofiary eucharystycznej. Liturgiczne dzbanuszki są zwykle szklane, choć czasem wykonuje się je z drogich metali, na przykład pozłacanego srebra, cyny lub mosiądzu. Większy dzbanuszek do obmywania rąk zazwyczaj jest metalowy.
• lavabo: Manutergium, czasami błędnie nazywane lavabo (od liturgicznego obrzędu, podczas którego jest używane), to biały ręcznik (chusta), którym kapłan wyciera ręce podczas mszy po obmyciu rąk (lavabo). Czasami jest na nim wyszyty krzyżyk — zwykle na brzegu (dla odróżnienia od purifikatorium, które ma krzyż wyszyty na środku), lub litera „L”, albo może być całkowicie bez zdobienia. Zazwyczaj kładzie się go na dzbanuszki z winem i wodą albo na lavabo.